Bước sang tuần 2 của tháng 12 với chủ đề Be U – Make a wish, hoạt động “Cây thông ước nguyện” ở Su Su được tạo ra như một không gian yên tĩnh để chúng mình gửi gắm những điều đang mong ước, đang nghĩ và đôi khi chưa kịp nói thành lời với ba mẹ; mỗi tờ giấy nhỏ được treo lên không phải để cây thêm rực rỡ mà để ước mơ đầu đời của con có một địa chỉ cụ thể trong lớp học và trong trái tim của người lớn, và khi người lớn chúng mình dừng lại đọc chậm rãi những dòng chữ ấy sẽ thấy rằng:
Ở lứa tuổi mầm non, khoảnh khắc một em bé khẽ nói “ước gì mai con được gặp cô”, “ước gì ba về sớm hơn” hay “ước gì con có thêm bạn chơi” không chỉ là câu nói vu vơ cho vui tai mà là thời điểm ước mơ đầu đời là một năng lực nhận thức và cảm xúc bắt đầu lộ diện, khi con biết mường tượng một thực tại khác với hiện tại và dùng trí tưởng tượng để nối trải nghiệm hôm nay với hình dung về ngày mai, qua đó từng bước xây dựng câu chuyện về bản thân, hiểu mình muốn gì, sợ gì và hy vọng điều gì trong thế giới gần gũi quanh mình.
Từ góc nhìn tâm lý học phát triển, các nhà nghiên cứu về Social Emotional Learning cho thấy những lời ước tưởng như đơn giản lại gắn chặt với cảm giác an toàn trong mối quan hệ gắn bó, bởi trẻ chỉ dám ước khi cảm thấy an toàn và được lắng nghe, nghĩa là khi ba mẹ hoặc cô giáo có mặt một cách trọn vẹn, không cắt lời, không vội chê trách hay sửa lại điều con mong muốn theo chuẩn của người lớn, trẻ sẽ hiểu rằng tiếng nói nội tâm của mình có chỗ để trú ngụ và có người sẵn sàng đón nhận.
Khi một đứa trẻ nói “ước gì mẹ bớt mệt” hay “ước gì ngày nào con cũng được ăn cơm chung với cả nhà”, con không chỉ mô tả một tình huống mong đợi mà đang hé lộ những ưu tiên cảm xúc, những mối bận tâm thường trực và cả những thiếu hụt mà con chưa đủ vốn từ để diễn đạt.
Vì thế điều ước là tấm bản đồ thu nhỏ của thế giới nội tâm, giúp người lớn nhìn thấy nhu cầu gắn bó, nhu cầu được công nhận, nhu cầu được vui chơi, nghỉ ngơi hay đơn giản là nhu cầu được ở bên người mình yêu quý nhiều hơn, qua đó cha mẹ có thêm cơ sở để hiểu vì sao con lại có những hành vi mà bề ngoài đôi khi trông như khó chịu, mè nheo hoặc không hợp tác. Trong bối cảnh giáo dục mầm non nhân văn, khi giáo viên dành thời gian thiết kế những khoảnh khắc để trẻ nói lên “ước gì” của mình, ghi lại bằng hình vẽ, bằng chữ hoặc bằng những mảnh giấy nhỏ rồi cùng các con treo lên một góc lớp.
Trải nghiệm này không chỉ tạo không khí lễ hội hay làm đẹp cho không gian mà còn đóng vai trò như một nghi thức nhẹ nhàng giúp trẻ thực hành việc nhận diện và chia sẻ mong muốn, đồng thời gửi tín hiệu đến phụ huynh rằng những điều con ước đang kể cho chúng ta nghe câu chuyện bên trong của đứa trẻ tốt hơn bất cứ bản báo cáo hành vi khô khan nào.
Khi ba mẹ nhìn lại những điều ước ấy, thay vì đánh giá đúng sai hoặc so sánh với trẻ khác, có thể chọn phản hồi bằng những câu hỏi mở, bằng sự tò mò chân thành và bằng những điều chỉnh nhỏ trong đời sống hằng ngày như dành thêm thời gian chất lượng cho con, tạo cơ hội để con kết nối với bạn bè, hay chủ động nói lời cảm ơn khi con thể hiện sự quan tâm tới sức khỏe của người trong gia đình, và chính chuỗi phản hồi nhất quán như vậy sẽ gửi tới trẻ thông điệp rằng mong muốn của con không bị bỏ qua.
Ở tầng sâu hơn, người lớn nuôi dưỡng điều ước bằng sự tôn trọng và những hành động nhỏ có thể thực hiện được, chứ không bằng những bài giảng về việc phải ước cho “cao đẹp” hay “đúng chuẩn”. Bởi lẽ điều trẻ cần không phải là một danh sách điều ước chuẩn mực mà là kinh nghiệm sống động cho thấy mỗi khi con dám nói “ước” sẽ có người lắng nghe với thái độ tôn trọng, mà chỉ đơn giản là cùng con suy nghĩ xem phần nào của điều ước có thể biến thành việc làm cụ thể và sẵn sàng đồng hành trong giới hạn có thể.
Để những hoạt động tưởng chừng đơn giản như “viết điều ước treo lên cây thông”, hay “thầm thì điều mong muốn trước giờ ngủ” hay “chia sẻ với cô giáo về một ngày mà con mơ ước trở thành ai” trở thành cánh cửa mở ra đời sống tâm hồn. Đó là nơi giấc mơ không bị tô vẽ thành khẩu hiệu cũng không bị dập tắt bởi sự thực dụng mà được nuôi dưỡng con bằng “sự hiện diện, thấu hiểu và trách nhiệm” của người nuôi dưỡng con đối với thế giới bên trong “vô cùng phong phú của một đứa trẻ mong manh đang lớn lên
